Zoeken:
Sitemap Favorieten

 

Oppenhuizen en Uitwellingerga zijn streekdorpen die ontstaan zijn langs de vaart "it Ges". In de eerste helft van de 14e eeuw komen we voor het eerst de naam Opmanhusen in de geschiedenis tegen, en pas in het midden van de 15e eeuw de naam Uytwellinga (Wtwallinghergae).

De beide dorpen, liggend onder de rook van Sneek, zijn door de eeuwen heen altijd verbonden geweest met het water. Dat water kon vaak ook heel bedreigend zijn, zoals in februari 1825 toen door een zware storm de zeedijken doorbraken en het zoute water binnen drie uur de dorpen bereikte. Het water kwam zo hoog dat de koeien moesten worden verzameld om ze tijdelijk onder te brengen in beide kerken. In april van datzelfde jaar werd er in Oppenhuizen nog een aantal haringen gevangen. Rampen door zeewater hebben we daarna niet meer gehad, maar het gebeurde wel eens dat het water in vaarten en meren zo hoog kwam dat de dijken het niet meer konden keren en de polders volliepen.


Vanaf 1866 waren we niet meer alleen afhankelijk van het vervoer over water want in augustus van dat jaar werd de eerste verharde weg door de dorpen geopend. De talrijke vaarten bleven bestaan, met namen die ons blijven herinneren aan een legende over drie  reuzen die hier ooit gewoond moeten hebben.

 

De reuzen Broer, Douwe en Jarich waren broers en zo groot als de kerktoren van Oppenhuizen. Op een keer wilden ze dat ieder voor zich een vaart ging graven. Zij namen een paar pramen en zaagden die op de helft door. De broers gingen met een halve praam als schop aan het werk. Broer begon op de Noardein te graven in de richting van de Brekken. Toen na de laatste schop grond het water de vaart in stroomde zag Broer zijn werk met voldoening en riep trots "deze vaart zal vanaf nu Broeresleat heten".
Douwe begon iets zuidelijker te graven. Er ontstond een behoorlijke brede vaart met een  haakse bocht er in. Daar bekommerde Douwe zich niet over en toen hij uitkwam bij de Modderige Geeuw gooide hij zijn schop aan de kant en schreeuwde luidkeels het veld over "de Douwesleat is klaar, Broer en Jarich moeten wel echte kerels zijn willen ze mij verbeteren".

 

Jarich begon aan zijn werk op de grens van Oppenhuizen-Uitwellingerga ook in de richting van de Modderige Geeuw. Het lukte hem wel maar de vaart zat vol kronkels en was erg ondiep. Toch geloofde hij in zijn werk en riep met het geluid van een storm "deze vaart zal voortaan Jarichsleat heten en laten de anderen dat mij maar eens nadoen, ik ben benieuwd hoe ver ze zijn."

 

In september 2017 is de dorpssage van de drie reuzen uitgebeeld door toneelvereniging Fordivedaesje met het grote openluchtspel “De Striid” ter gelegenheid van hun 40-jarig bestaan. Varend met een praam over de Broeresloot en It Ges ging het publiek bij de locaties langs waar het openluchtspel word opgevoerd. Meer dan 1000 toeschouwers, verspreid over vijf voorstellingen, woonden het schouwspel bij. Maar liefst 175 dorpsbewoners en direct omwonenden waren betrokken bij 'De Striid'.

 

 

Op een kruispunt aan de eerste verharde weg die de dorpen met elkaar verbindt, is in de jaren negentig van de vorige eeuw een kunstwerk geplaatst dat de legende van deze drie reuzen levendig houdt.

 

 

Pyt Bouwhuis 

 



Op de eerste website van Dorpsbelang stond het navolgende, hier iets ingekorte, verhaal van dorpshistoricus J. van der Bij over de geschiedenis van de dorpen:

It moat al hiel lang lyn wêze. Dêr't no Toppenhuzen en Twellegea lizze, lei de wrâld der foar wyld hinne. Klearebare heechfean mei in protte boskjes en hjir en dêr wat petgatten. It wyld hie der noch alle romte en koe him mar útlibje. Wetter dat der te folle wie streamde troch in lyts en kronkelich rivierke nei de see ta. Dat woe wol, want dêr't it rivierke begûn, healwei De Jouwer, wie it fean wol sân meter heger as no. Mar op in protte plakken wie it noch tige sompich.

It ferhaal van de trije reuzen. Broer, Douwe en Jarich is in moaie sêge dy't oanjout hoe't Top&Twel ûntstien binne. Doe't der mear ferlet kaam oan lân yn Fryslân bouden de minsken har húskes by it rivierke It Ges lâns en groeven sleatten yn it fean dy't it wetter ôffierden nei it rivierke. De doarpen har noch altyd wat fan in streek. As jo de eagen in bytsje ticht knipe en de nijbou yn Toppenhuzen eefkes net sjogge, kinne jo jo dat in bytsje foarstelle. Troch it grutte ferlet oan huzen nei de oarloch moast der wetter by de wyn dien wurde en it ieuwenlange bouwen by It Ges lâns waard los litten. Dêrtroch binne der in pear pûsten oan Toppenhuzen komme dy't in dúdlike brek mei it ferline binne.

Histoaryske boeken:

 

  

* "Ta de Skiednis fen Toppenhuzen en Twellegea" (1939) troch O. Santema.

 


* "It Bestek fan de yn 1695 nij to bouwen tsjerke yn Toppenhuzen"
(1969) troch R. Steensma.

 

 


* "Pastoars, dûmnys en tsjerkefolk yn Top & Twel" troch J. van der Bij

 

 

* "De Streek fan Toppenhuzen en Twellegea bylâns" (1984) troch Sjirk Wybenga en Jan de Jong.

 

 

 

* "Mei groetnis fan de Twilling" (1994), útjûn troch Doarpsbelang

t.g.f. it 75-jierrich bestean fan dizze feriening.

(Nog verkrijgbaar bij Doarpsbelang Top en Twel voor  €15,-)

 

 

* "100 jier kristlike muzykferiening ‘Euphonia’ "
(1999) troch J. van der Bij

* "Als 't water wordt in ijs herboren". Historisch overzicht van 140 jaar IJsclub Rept U en ijsplezier in en rond Top en Twel. Uitgegeven  in 2010 en geschreven door Marcella de Jong en Tjitte Bouwhuis. Verkrijgbaar bij Rept U: reptu@topentwelonline.nl of 0515-559.425

 

Advertenties

Appartementen & Verhuur zeil- en motorboten
Appartementen & Verhuur zeil- en motorboten

Aan-& Verkoop begeleiding woningen&bedrijfspanden
Aan-& Verkoop begeleiding woningen&bedrijfspanden

Agenda
do 14 december 2017 Soos 'Bliuw Warber'
za 16 december 2017 Jingle Bell yn Top & Twel
zo 17 december 2017 Krystkonsert E&E Brass
wo 20 december 2017 Top en Twelster kerstfeest
za 23 december 2017 Kerstfeest voor Top en Twel
za 6 januari 2018 Oud Papier

Uitgelicht
Opelgarage Deinum
Opelgarage Deinum
Slagerij de Jager
Slagerij de Jager
Realisatie TTT software